Târîh-i Çelebi Akay / Abdurrahman b. eş-Şeyh Muhammed-i Halvetî.

Yer Numarası
Y/0082
Dil Kodu
Osmanlı Türkçesi
Eser Adının Farklı Biçimi
Haza Târîh-i Çelebi Akay
Çelebi Akay tarihi
Telif Bilgisi
Ramazan 1167.
İstinsah Bildirimi
Ramazan 1167.
Fiziksel Niteleme
161 varak ; 145x205 - 75x145 mm.
Yaprak, satır ve sütun sayısı: 161 yaprak (135 sayfa), 19 satır.
Yazı türü: Nesih.
Mürekkep rengi: Siyah.
Kağıt özellikleri ve filigran bilgisi: Filigransız.
Zahriye Bilgileri (Münavele, Mütalaa, Temellük vb)
Eserin zahriyesinde Ebu's-Suud'un Kıbrıs'ın fethi için verdiği fetva vardır.
Eserin Fiziksel Yapısı içindeki Diğer Özellikler
Varak 1b'de Selim Giray, Mes'ud Giray, Kaplan Giray, Mübarek Giray ve okunmayan başka mühürler vardır.
Notlar
Kitabın başında fihrist ve Ebüssuûd Efendi'nin Kıbrıs'la ilgili bir fetvası vardır.
Eserin 96-101. sayfalarının derkenarında haşiyeler vardır.
*** “Eserin adı, eser hakkında yapılan çalışmalarda veyahut bulundukları kütüphanelerin kataloglarında farklı isimlerle değerlendirilmiş ve kaydedilmiştir. Eser hakkında ilk çalışmayı A. F. Negri yapmış fakat o da, bazı parçalarını Rusça olarak yayınladığı eserin adını ve müellifin ismini tesbit edememiştir. Daha sonra eseri inceleyen Vasili Dimitriyevic Smirnov kitabında, müellifi ve adı tesbit edilememiş olan eserden “Muhtasar Târih” olarak bahsetmiştir. Aleksandr Nikolayevic Samoyloviç ise eserin ismini tesbit edemese de müellifin adını “Hurremî Çelebi Akay Efendi” olarak tesbit etmiştir. Negri’nin çalıştığı nüsha Ukrayna Milli Kütüphanesi’nde “Kırım Hânân Tarihi”, Bahçesaray Han Sarayı Müzesi Kütüphanesi’ndeki nüsha da “Târih-i Hânân-ı Kırım” adıyla kayıtlıdır. Seyityahya’ya göre bu isim esere bizzat Abdurrahmân Efendi tarafından verilmiştir. Eserin Mısır Milli Kütüphanesi’nde 8936 numarada kayıtlı müshası da “Târihu’l-Kırım” adıyla kayıtlıdır. Eserin İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’ndeki nüshasının zahriye sayfasında ismi “Târîh-i Kırım” olarak kaydedilmiştir. Fakat serlevhasında isim olarak “Çelebi Akay Tarîhi” yazılıdır. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi nüshasının zahriye sayfasında ise eserin adı “Seb‘-i Seyyâr Tercümesi Çelebi Akî” ve “Târih-i Seb‘-i Seyyâre Beyân-ı Âl-i Cengizyân Tecüme-i Çelebi Akay Efendi” olarak iki farklı şekilde yazılmıştır. Yukarıdaki bilgilerden de anlaşılacağı üzere kütüphane kataloglarında ve yazmaların zahriye sayfalarında tarihin ismi farklı şekillerde kaydedilmiştir. Eserin müellifi ise kendi Târîhi’ne bizzat “Çelebi Akay Târîhi deyu nâm etdim” diyerek “Çelebi Akay Tarihi” adını verdiğini belirtmiştir. Biz de çalışmamızda müellifin bizzat verdiği isim olan “Çelebi Akay Tarihi”ni kullanmayı tercih ettik…. Eserin şu ana kadar tesbit edilebilmiş iki farklı telifinin toplamda sekiz nüshası vardır. Bunlardan ikisi kayıptır. Aslında müstensih nüshası olan İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi nüshalarına bizzat müellif tarafından yapılan ekleme, çıkarma ve düzeltmeler bu iki nüshaya müellif nüshası hüviyeti kazandırmıştır. Kayıp olanlar ve İstanbul’da bulunanlar dışındaki nüshaların tamamı ise müstensih nüshasıdır. Eserin birinci telifine ait nüsha İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Şevket Rado Kısmı, nr. 273’da kayıtlı olan nüshadır. İkinci telifine ait nüshalar ise İstanbul Üniversitesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, nr. T.399 ve Mısır Milli Kütüphanesi, TT.136 numarada kayıtlı olan nüshalardır. Eserin kayıp olmaları neticesiyle bugün ulaşılamayan iki nüshası ise Tavrida İlmi Arşiv Komisyonu’nda bulunmuş olan Akmescit Nüshası ve Kırım Milli Kültür İlmi Araştırma Enstitüsü’nde bulunmuş olan Kırım Nüshasıdır. Bunun dışında eserin kaçıncı telifine ait olduğu tespit edilemeyen nüshaları ise şunlardır: Ukrayna Milli Kütüphanesi’ndeki Ukrayna Nüshası, Leningrad SSCB İlimler Akademisi’ndeki St. Petersburg Nüshası ve Bahçesaray Han Müzesi’ndeki Bahçesaray Nüshası....Târîhin Akmescid nüshası 1170/1756-1757, Bahçesaray nüshası Rûmî 1319/1903, Mısır nüshası 1169/1755-1756, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü nüshası 1167/1754, St. Petersburg nüshası ise 1170/1756-1757 ’de istinsah edilmiştir” -- Aykut CAN’ın “Müstakil Bir Kırım Hanlığı Tarihi : Çelebi Akay Tarihi” adlı makalesinden (MUTAD, IX. Cilt, 2. Sayı (2022), s. 202–225).
Eser Kondisyonu
Eser sağlamdır.
Cilt Bilgileri
Tamamı meşin kaplı mukavva cilt. Orta ve kenar şemseli, miklepli, zencirekli, köşebentlidir. Kapak içine sonradan yağlı kağıt yapıştırılmıştır.
Rakabe-İzleme-Takip Kelimesi
Var.