Kili Kalesi, 1767-1792 - Ertekin, Işık.
viii, 141 y.
Keywords: ► 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu'nun askerî alandaki mağlubiyetlerinin sebebi askerî modernleşme konusunda gerekli tedbirleri almakta başarılı olmaması olarak gösterilir. 1768-1774 yılları arasında Rusya ile yapılan savaşlar bu tezin kısmen de olsa doğru olduğunu kanıtlamaktadır. 1711 Prut savaşından sonra Rusya'ya karşı mevzi (konvansiyonel) başarılar hariç savaşın bütünü göz önüne alındığında parlak bir zafer elde edemeyen Osmanlı İmparatorluğu, askerî alandaki zaaflarını ıslahatlarla düzeltmeye çalışmıştır. Fakat yapılan ıslahatlar da ordunun klasik dönemdeki eski görkemini kazanmasına yardım edememiştir. Neticede Rusya ve Avusturya karşısında alınan mağlubiyetler, Tuna kıyısındaki kalelerin bir bir Rusların eline geçmesine neden olmuştur. Osmanlı, diplomatik başarılarla Tuna kıyısındaki kalelerini bir müddet daha muhafaza edebilmişse de bu topraklarda uzun süreli bir beka mümkün olmamıştır. Kili Kalesi de iki kez Rus işgaline uğramış ve iki kez Osmanlı'ya iade edilmiştir. Bu da Osmanlı'nın askerî alandaki zaafının yanında hiç şüphesiz Rusya'nın askerî başarısının da sonucu olmuştur. Tez, giriş hariç üç bölümden oluşmaktadır. I. bölümde Kili'nin fetih öncesi fetih ve fetih sonrası vaziyeti, idarî, iktisadî, coğrafî konumu ele alınmış; Tuna'nın kilidi olarak kabul edilen Kili'yle İstanbul arasındaki ulaşım imkânlarından bahsedilmiştir. II. bölümde, 1768-1774 Osmanlı-Rus savaşı öncesi, savaş Kili Kalesi'nin Ruslar'ın eline geçişi ve Küçük Kaynarca Andlaşması'yla yeniden Osmanlı idaresine iadesi anlatılmıştır. III. ve son bölümde ise 1774 Küçük Kaynarca Andlaşması sonrası kalenin tahkimi ve 1787-1792 Osmanlı-Rus-Avusturya savaşı öncesi, savaş ve Kili'nin ikinci kez Rusların eline geçişi ele alınmıştır. ► In the second half of the 18th century, the reason of military defeats of Ottoman Empire was the lack of taking precautions in military modernisation. The Russo-Turkish war (1768-1774) and the Russo, Austro-Turkish war (1787-1792) has demonstrated this opinion has right sides. After 1711 Prut Campaing, Ottoman Empire could not win a victory over Russian Army except some local military successes and tried to restore its military weaknesses by reforms. However, these reforms could not help to gain back the classical era's glory. Defeats taken against Russia and Austria has been a cause of losing fortresses in Danube coasts one by one, to Russia. Although Ottoman Empire could preserve these fortresses for a while by diplomatic successes, it could not be possible to re-build the long-term peace on these lands. Kili Fortress has been invaded and got back twice by Russia to Ottoman Empire. This thesis is composed of three parts except the introduction part. In the first part, the pre-conquest, the conquest and the post-conquest situatios of Kili, administrative, economic, geographic status and the transportation opportunities between Kili –the key of Danube- and Istanbul are tried to be discussed. In the second part, pre-Russo-Turkish war (1768-1774) status, the war, the capture of Kili by Russians and getting back to Ottoman control by the Treaty of Küçük Kaynarca, are tried to be exposed. In the third and last part, the fortification of Kili fortress after the Treaty of Küçük Kaynarca and pre-Russo, Austro-Turkish war (1787-1792), the war and the second capture of Kili by Russians are tried to be discussed.