Gaziantep tarihî çarşısı yerin ruhu - Darıcı, Çiğdem Güllü. (İstanbul)
244 sayfa
Keywords: “Gaziantep’in tarihi ticaret merkezi, şehri doğu-batı doğrultusunda geçen Alleben Deresi’nin (Sacur suyu) güneyindeki höyük ve üzerindeki kale önünden başlayarak, güneydoğu yönünde Halep’e doğru giden yol aksı üzerinde bulunmaktadır. Bu tarihî bölgede han, bedesten, hamam, cami, çeşme ve kasteller yer almaktadır. Uzun Çarşı, Bakırcılar Çarşısı, Eskici Çarşısı, Attar Çarşısı, Köşker Çarşısı, Buğday Pazarı, Almancı Pazarı‘nın bulunduğu sokaklar ve meydanlar yaşayanların deneyimleriyle bütünleşerek, ilkçağlardan günümüze çok katmanlı yapısıyla kent kimliğinin göstergesi olmuştur. Bu tarihî yapı içinde höyük ve üzerindeki kale, çarşıyı anlamlandırmaktadır. Tarihî bölgede “Genious Loci” (Yerin Ruhu) anlamında; yerin özellikleriyle tanımlanan sosyal çevre, tarihi yapı, karakteristik öğeler geçmişin sosyal yaşamını, mimarisini, kültürünü açıklayan sanki birer belge niteliğindedir. Icomos, Quebec Bildirgesi’nde “Yerin Ruhu” kavramı ile yere anlam, değer, duygu, gizem yükleyen maddi, manevi öğelerin tümünün korunması gerekliliğini ortaya koymuştur. Tarihî ticaret merkezi içindeki yapılar düşünsel, kent silueti içindeki etkileri ve kullanma değeri olarak Güneydoğu Anadolu ve Mezopotamya kentlerini temsil etmektedir. Sınırlarımız dışında kalan kentlerin günümüzde içinde bulundukları durum Gaziantep’in bu alanını öne çıkarmaktadır. Çocukluğumdan hatırladığım; ayağımda yemeniler ile yürümekte zorlandığım kaygan taş yolların, küçük ama sevimli dükkanları, renkli ortamı, birbirini selamlayan insanları, kahkeci, dondurmacı, helvacı, ekmekçisi, en çok da çarşının kokusu...’’ --